ЛЕС стрымаў, але і ТОІЦЬ НЕБЯСПЕКУ

26 красавіка 1986 года жыццё мільёнаў беларусаў, расіян і ўкраінцаў моцна змянілася. Гэта дата падзяліла нашу гісторыю на “да” і “пасля”. 25 год таму на 4-ым энергаблоку ЧАЭС адбылася буйнейшая ядзерная аварыя ў свеце. Чарнобыльская катастрофа паўплывала і працягвае адмоўна ўплываць на ўсе асяроддзі жыцця пацярпеўшых рэгіёнаў, на эканамічныя і этнічныя сувязі паміж імі, якія склаліся стагоддзямі. Найбольш моцна негатыў буйнейшай тэхнагеннай і эканамічнай катастрофы планеты праявіўся ў Беларусі, на тэрыторыю якой выпала каля 70 працэнтаў паступіўшых у атмасферу радыеактыўных рэчываў.

Шырокамаштабнаму радыеактыўнаму забруджванню былі падвержаны і лясы нашай краіны. Гэта – кожны чацвёрты гектар ляснога фонду, каля 2 мільёнаў гектараў, з якіх больш як 200 тысяч гектараў былі цалкам выведзены з гаспадарчага абарота з-за высокай шчыльнасці. Загадчык абласной лабараторыі радыяцыйнага кантролю Брэсцкага дзяржаўнага вытворчага лесагаспадарчага аб’яднання Іван ВАСІЛЕЎСКІ адначасова звяртае ўвагу і на вялікую пазітыўную ролю ў стрымліванні распаўсюджвання наступстваў бяды на тэрыторыі краіны:

–У першыя дні пасля аварыі 80 працэнтаў радыенуклідаў былі затрыманы ляснымі насаджэннямі, якія прылягалі да тэрыторыі рэактара. Роля лясоў як моцнага біялагічнага бар’ера звязана з іх здольнасцю да аэрадынамічнага супраціўлення працэсу перасоўвання паветраных мас, якія ўтрымліваюць радыенукліды. Лясныя экасістэмы валодаюць вялікай ёмістасцю паглынання і здольнасцю да трывалага ўключэння іх у свой біялагічны абарот. Гэта з’яўляецца дзейсным біягеахімічным асяроддзеўтвараючым фактарам, які грае істотную ролю ў рэгуляцыі радыеактыўных выпадаў на тэрыторыі, пацярпеўшай ад ядзернай катастрофы.

Па цяжкасці паражэння тэрыторыі радыенуклідамі ДЛГУ “Лунінецкі лясгас” быў аднесены да групы з сярэднім забруджваннем і прыймальнымі ўмовамі. Тут захаваліся абмежаванні па выкарыстанню драўніны на паліва і асобныя віды лесакарыстання.

Праз 25 год пасля катастрофы на ЧАЭС па цяжкасці радыеактыўнага забруджвання наша прадпрыемства знаходзіцца на 25-ым месцы сярод 52 пацярпеўшых лясгасаў краіны. Дагэтуль радыенукліды выяўляюцца на 32,5 тысячы гектарах (гэта 22,4 працэнта) са 145,2 тысячы гектараў плошчы ляснога фонду. Найбольш неспрыяльнымі з’яўляюцца лясы Краснавольскага і Вулькаўскага, дзе дагэтуль маюцца выпадкі перавышэння дапушчальных узроўняў ў паліўнай драўніне, а таксама Мікашэвіцкага, Сінкевіцкага, Сітніцкага, Дзятлавіцкага, Лунінецкага, Лунінскага лясніцтваў.

Лес і чалавек – гэта адзін з вобразаў жыцця насельніцтва Беларусі. Карыстанне дарамі, паляванне і проста як лепшае месца адпачынку ён трывала ўвайшоў у наш быт. Рэзкае абмежаванне гэтых даброт аказвала і аказвае вялікі ўплыў на сацыяльна-псіхалагічны стан як канкрэтнага чалавека, так і насельніцтва ў цэлым. Адразу пасля катастрофы на ЧАЭС жыхары забруджаных тэрыторый практычна цалкам адмовіліся ад карыстання дарамі лесу. Але з сярэдзіны 1990-ых выразна стала праяўляцца тэндэнцыя да зніжэння “радыяцыйнай насцярожанасці” ў адносінах да лесу. Насельніцтва ўсё больш актыўна пачало вяртацца да дааварыйнага ладу жыцця, збіраючы ягады і грыбы, здабываючы мяса дзікіх жывёл і лекавыя расліны.

Варта нагадаць, што за гэты час у забруджаных лясах адбыліся змяненні. Радыеактыўны распад кораткажывучых і міграцыя ўглыд глебы доўгажывучых ізатопаў прывялі да значнага зніжэння ўзроўню гама-выпраменьвання. Але ў той жа час прасякненне радыенуклідаў ў зону каранёвага сілкавання раслін павялічыла іх утрыманне ў дарах лесу. Асабліва моцнымі накапляльнікамі застаюцца грыбы і ягады.

З года ў год захоўваюцца ўзроўні забруджвання радыенуклідамі харчовай прадукцыі лесу. Перавышэнне дапушчальных узроўняў стабільна назіраецца ў сярэднім у 70-ці працэнтах проб грыбоў, 50-ці – дзікарастучых ягад, 30 – мяса дзікіх жывёл. Накіроўваючыся ў лес, падвяргаемся знешняму ўздзянню радыяцыі, ужываючы ў ежу яго дары, якія ўтрымліваюць радыенукліды, – унутранаму. Доза апраменьвання тых, хто ўжывае забруджаную радыенуклідамі прадукцыю, можа ў некалькі разоў перавышаць сярэднюю дозу апраменьвання для жыхароў наваколля. Галоўная праблема тут – у жаданні ці, хутчэй, нежаданні саміх людзей клапаціцца аб здароўі сваім і іншых.

Пад “чорным крылом” буйнейшай экалагічнай катастрофы ХХ стагоддзя, якая паўплывала на ўсе аспекты рэчаіснасці, нам наканавана жыць яшчэ не адно дзесяцігоддзе. Няхай гэта бяда не паўторыцца ніколі!

Показать больше

Похожие статьи

Кнопка «Наверх»
Закрыть
Закрыть